تجویز نمره بیمار


در ابتدا باید با دو واژه ODو OS أشنا شویم. در واقع OD مخفف کلمه لاتین Ocular Dexter به معنای چشم راست و OS مخفف Ocular Sinister و به معنای چشم چپ می باشد، که در نوشتن نسخه عینک برای مشخص کردن چشم راست و چپ بیمار از این واژه ها استفاده می شود. در صورتیکه این دو واژه پیش از نمره عینک نوشته نشده باشند، بر طبق قرار داد نمره (چشم راست) را در خط بالا و نمره OS)چشم چپ) را در خط پایین می نویسند .
برای تجویز نمره عینک دور بیمار، ابتدا نمره عیب انکساری بیمار که شامل دوربینی یا نزدیک بینی است نوشته می شود که واحد آن بر حسب دیوپتر می باشد . بدین ترتیب که نمره های مثبت مربوط به دوربینی (هایپرمتروپی) و نمره های با علامت منفی مربوط به نزدیک بینی (مایوپی) است و معمولا جلوی عدد آن علامت D به معنای دیوپتر، یا sph یا s که به معنای اسفریک بودن نمره است (یعنی آستیگماتیسم وجود ندارد و قدرت در تمام جهات و محورها یکسان است)، می گذارند .
برای مثال در یک فرد که چشم راست او ۱ نمره نزدیک بینی و چشم چپ او ۱ نمره دوربینی دارد بدین صورت نوشته می شود :
OD : -1.00 sph (DS)
OS : +1.00 DS (sph)
درصورتیکه بیمار علاوه بر نزدیک بینی یا دور بینی، عیب انکساری آستیگماتیسم نیز داشته باشد، پس از نوشتن قدرت دیوپتریک دوربینی یا نزدیک بینی، یک علامت ممیز (/) گذاشته، قدرت دیوپتریک آستیگماتیسم فرد را نوشته پس از آن یک علامت ضربدر می گذاریم و محور آستیگماتیسم را می نویسیم .
مثلا اگر در مثال قبل، بیمار در چشم راست خود علاوه بر نزدیک بینی، ۵/۰ دیوپتر آستیگماتیسم در محور ۱۸۰ درجه داشته باشد، بدین ترتیب نوشته می شود :
OD : -1.00 / -0.50 × ۱۸۰
)لازم به ذکر است که قدرت آستیگماتیسم در اغلب موارد با علامت منفی نوشته می شود )
پس بدین ترتیب در یک نسخه عینک برای هر چشم، ما قدرت نزدیک بینی یا دوربینی و میزان و محور آستیگماتیسم چشم فرد را می توانیم مشاهده کنیم .
در صورتیکه فرد تنها دارای آستیگماتیسم بوده و نزدیک بینی یا دوربینی نداشته باشد، به جای نزدیک بینی یا دوربینی کلمه plano نوشته می شود که به معنای نمره صفر است .
به طور مثال :
OD : Plano / -0.50 × ۱۸۰
)که در اینجا بیمار فقط دارای ۵/۰ دیوپتر آستیگماتیسم در محور ۱۸۰ درجه می باشد (
پس از نمره عینک فرد، ما یک کلمه اختصاری به عنوان pd می بینیم که معمولا عددی جلوی آن نوشته شده، pd در واقع فرم اختصاری pupillary distance می باشد که برابر است با فاصله بین مراکز دو مردمک چشم، که بر حسب میلیمتر نوشته می شود. مثلا در فردی که فاصله بین مراکز مردمک هایش ۶۰ میلیمتر باشد، نوشته می شود : pd = 60 mm
در این مرحله تمام اطلاعات لازم برای ساختن یک عینک دید دور برای بیمار وجود دارد و فرد عینک ساز می تواند با توجه به اطلاعات موجود در نسخه، شیشه عینک مورد نظر را انتخاب کرده و با انجام دادن تنظیمات لازم آن را در فریم عینک دلخواه بیمار نصب کند .
* تجویز عینک برای دید نزدیک (عینک مطالعه) در افراد پیرچشم
در اینجا ما معمولا با یک کلمه Add مواجه هستیم که Add یا Addition به معنای اضافه و همیشه یک نمره مثبت است که برای افراد دارای پیرچشمی تجویز می شود. میزان Add بر حسب سن فرد و عوامل دیگر اندازه گیری شده و در نسخه نوشته می شود . Add در واقع یک نمره مثبت اسفریکال است که با نمره اسفریکال (دوربینی یا نزدیک بینی) دید دور جمع جبری می شود و نمره عینک نزدیک به دست می آید .
مثلا اگر در همان فرد مثال های قبل بخواهیم ۲ دیوپتر Add تجویز کنیم، بدین صورت می نویسیم :
Add = + 2.00 D sph
که در اینجا در واقع نمره عینک فرد برای مطالعه برابر است با - ۱٫۰۰+۲٫۰۰ =+ ۱٫۰۰ برای چشم راست و +۱٫۰۰+۲٫۰۰=+۳٫۰۰ برای چشم چپ، که البته این مقدار اسفریکال نمره عینک نزدیک فرد است و میزان و محور آستیگماتیسم آن تغییری نمی کند و مانند دور می باشد .
البته تمام این محاسبات توسط عینک ساز صورت می گیرد و فرد معاینه کننده در نسخه تنها میزان Add را می نویسد مگر اینکه بخواهد تنها برای بیمار عینک نزدیک تجویز کند که در آن صورت معمولا بالای نمره تجویزی نوشته می شود : Near Glasses یا Near Correction که به معنای عینک نزدیک می باشد .
پس از نوشتن میزان Add لازم است Npd بیمار نیز نوشته شود . Npd یا Near Pupillary Distance عبارت است از فاصله بین مراکز مردمک های دوچشم در هنگام نگاه به نزدیک، که همیشه Npd
* در اینجا یک نسخه به عنوان مثال می بینیم :
Rx
OD : +2.50 / -1.25 × ۹۰
OS : +1.00 / -0.75 × ۶۵
Pd = 66 mm
Add : +1.5 D sph
Npd = 62 mm
تفسیر این نسخه بدین صورت است که فرد در چشم راست خود ۵/۲+ دیوپتر دوربینی و۲۵/۱ دیوپتر آستیگماتیسم در محور ۹۰ درجه دارد. در چشم چپ خود نیز ۱ + دیوپتر دوربینی و ۷۵/۰ دیوپتر استیگماتیسم در محور ۶۵ درجه دارد، که برای ساخت عینک نزدیک فرد باید به نمره دوربینی هر دوچشم او ۵/۱+ دیوپتر اضافه کرد. بدین ترتیب نسخه عینک نزدیک او به صورت زیر می شود :
OD : +4.00 / -1.25 × ۹۰
OS : +2.50 / -0.75 × ۶۵
* توضیح واژه
چشم سالم (امتروپ ( :
در یک چشم سالم که هیچگونه عیب انکساری خاصی نداشته باشد، پرتوهای نور ورودی به چشم، پس از گذشتن از مسیرهای شفاف چشم در روی شبکیه به هم رسیده و کانونی می شوند، در نتیجه ما تصویر واضحی از آنچه را که نگاه می کنیم می بینیم.